الملا فتح الله الكاشاني
27
تفسير خلاصه منهج الصادقين ( خلاصة المنهج ) ( فارسى )
بر ايشان الرِّيحَ الْعَقِيمَ بادى كه آبستن درخت و حامل ابر نباشد يعنى بادى بىخير و بىنفع امير المؤمنين عليه السّلام فرمود كه باد نكباست و بروايت ابن عباس باد دبور و نزد ابن مسيب جنوب و بر هر تقدير . ما تَذَرُ نميگذاشت آن باد مِنْ شَيْءٍ أَتَتْ عَلَيْهِ هيچ چيزيرا كه بگذشت بر او إِلَّا جَعَلَتْهُ مگر گردانيد آن چيز را كَالرَّمِيمِ مثل آنچه كهنه و ريزيده شود چون گياه خشك و استخوان كهنه ريزيده گشته . وَ فِي ثَمُودَ و در قوم ثمود نشانهايست مر مؤمن ترس كار را إِذْ قِيلَ لَهُمْ چون گفته شد مر ايشانرا بعد از تكذيب صالح و عقر ناقه تَمَتَّعُوا بر خوردار شويد از زندگانى و نفع گيريد از عمر و مال خود حَتَّى حِينٍ تا هنگام عذاب كه بعد از گذشتن سه روز خواهد بود كما قال تَمَتَّعُوا فِي دارِكُمْ ثَلاثَةَ أَيَّامٍ . فَعَتَوْا پس سركشيدند عَنْ أَمْرِ رَبِّهِمْ از فرمان پروردگار خود و بتدارك فايت مشغول نشدند فَأَخَذَتْهُمُ پس گرفت آنها را الصَّاعِقَةُ عقوبتى بيهوش كننده و هلاك سازنده بعد از سه روز وَ هُمْ يَنْظُرُونَ و حال آنكه ايشان ميديدند آن را بمعاينه چه آن در روز بديشان فرود آمد و مراد از صاعقه صيحهء جبرئيل است يا آتش نازل از آسمان . فَمَا اسْتَطاعُوا مِنْ قِيامٍ يعنى نتوانستند از جا برخاستن يعنى قادر نبودند بر آنكه برخيزند و از عذاب بگريزند وَ ما كانُوا مُنْتَصِرِينَ و نبودند انتقام كشندگان از ما يا يارى دهندگان يكدگر را در دفع عقاب . وَ قَوْمَ نُوحٍ و هلاك كرديم گروه نوح را مِنْ قَبْلُ پيش از امم مذكوره إِنَّهُمْ كانُوا بدرستى كه ايشان بودند قَوْماً فاسِقِينَ گروهى بيرون رفتگان از استقامت ايمان بسبب كفر و طغيان و قصص انبيا و امم ايشان در مواضع خود بر سبيل تفصيل سمت تحرير يافته و بعد از ذكر امم مكذبه و استيصال ايشان در بيان قدرة كاملهء خود ميفرمايد كه . وَ السَّماءَ بَنَيْناها و آسمان را بنا كرديم و آن را بلند برافراشتيم بِأَيْدٍ بقوة كاملهء خود وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ و بدرستى كه ما تواناييم بر بناى آن و يا قادر بر آفريدن آن و چيزى كه اعظم از آن باشد و اشتقاق آن از وسع است بمعنى طاقت و يا ما گشاده كنندهايم آسمان را يا علم ما واسع است بهمهء امور يعنى داناييم بجميع اشيا و توانائيم بهمهء چيزها . وَ الْأَرْضَ فَرَشْناها و زمين را گسترانيدهايم بسبب قرار خلقان بر آن فَنِعْمَ الْماهِدُونَ پس نيك گسترانندهايم ما بواسطهء آن